Markant

Cliënten die als vorm van dagbesteding andere cliënten vooruit helpen op internet. Daar is Computerschool Amerpoort mee bezig. Want iedereen moet op internet kunnen, ook mensen met een ernstige verstandelijke beperking. Zij krijgen hun eigen toegangsscherm en een digitale mediatheek.

Zes filmpjes op een computerscherm. Met een druk op de monitor start een aflevering van het populaire Amerpoortse kookprogramma Hugo’s Hap. Het zit nog in de testfase, maar binnenkort kunnen cliënten van gehandicaptenzorgorganisatie Amerpoort deze tv-rubriek van de eigen audiovisuele afdeling en een heleboel andere content via internet bekijken. Achter de schermen wordt druk gewerkt om dit mogelijk te maken.
Computerschool Amerpoort heeft grote ambities. Filmpjes op internet zetten is zo moeilijk niet, maar iedere cliënt op eigen niveau internettoegang aanbieden is een stuk ingewikkelder. Met dat laatste houden Peter Balk en zijn collega Axel Bosters zich bezig. Beiden hebben een verstandelijke beperking en werken voor de computerschool, op locatie Nieuwenoord. Rob Winkel begeleidt hen. Daarbij moeten ze het niet hebben van zijn computerkennis, want hij is naar eigen zeggen nogal een leek. Maar dat maakt hem bij uitstek geschikt om hen als ‘onwetende buitenstaander’ scherp te houden met zijn vragen.
Hun werkplek staat, hoe kan het ook anders, vol met computers. Voor Balk en Bosters is dit dagelijkse kost. Ze hebben er inmiddels meer dan een jaar programmeer-, zoek- en denkwerk opzitten. Hiervoor werkte Balk in de groenvoorziening, maar op de computerschool kan hij volgens Winkel veel beter zijn kennis en vaardigheden kwijt. ‘Ik voel me echt op mijn plek hier. Het is gaaf om dit werk te doen’, zegt Balk er zelf over.

Muisbediening omzeilen
Het gaat Amerpoort niet om het aanbieden van internettoegang op zichzelf. Winkel: ‘Mensen die met begeleiding in een gewone wijk wonen, kunnen in principe gewoon zelf een internetabonnement nemen.’ Op Nieuwenoord is dat wat lastiger. Maar hier wordt op dit moment wel glasvezel aangelegd. Dat biedt natuurlijk mogelijkheden, maar vragen zijn er ook, zegt Winkel. ‘Wordt de toegang een gratis voorziening, of moet de cliënt ervoor betalen? Komen er kabels naar elke woning, of gaan we met draadloze verbindingen werken?’ Daar wordt intern nog het nodige overleg over gevoerd. Maar dit betreft dan vooral de infrastructuur, te vergelijken met de aanleg van kabels en leidingen voor gas, water en licht. Computerschool Amerpoort houdt zich bezig met wat daarna komt: de bediening van de computer en de beschikbaarheid van informatie.
Bosters legt uit waar hij zich mee bezig houdt. Standaard computerprogramma’s en websites hebben vaak een interface die niet voor elke persoon met een verstandelijke beperking goed te begrijpen en te bedienen is. YouTube bijvoorbeeld, zet na elk afgespeeld filmpje een aantal nieuwe filmpjes klaar. Voor sommige cliënten is dat te onoverzichtelijk. Die willen liever na het bekijken van een filmpje terugkeren op het scherm waar ze gebleven waren.
Bosters maakt dat mogelijk. ‘Ik programmeer scripts, kleine programma’s, die het gebruik van de computer vergemakkelijken.’ Zo kunnen zoveel mogelijk mensen er gebruik van maken, zonder voor elk wissewasje begeleiding nodig te hebben. Voor YouTube schreef hij een script dat ervoor zorgt dat een filmpje niet langer eindigt met tips voor het bekijken van andere filmpjes. Met een ander script omzeilt hij de muisbediening voor mensen die niet met de muis overweg kunnen. Ook voor een toepassing als videobellen via internet maakt hij scripts die de bediening eenvoudiger maken. ‘Iedereen moet op internet kunnen’, vindt Bosters, ‘ook mensen met een matige of ernstige verstandelijke beperking.’ In het filmpje dat Markant met hem opnam, vertelt hij er meer over. Dat internet voor iedereen toegankelijk moet zijn, is voor hem een belangrijke stimulans in zijn werk bij Computerschool Amerpoort.

Mediatheek
‘We willen niet-lezende mensen in aanraking brengen met computers’, vertelt Rob Winkel, die april vorig jaar met dit project van start ging. In eerste instantie hield de computerschool in dat Winkel twintig leerlingen begeleiding gaf in het gebruik van de computer. Dit gebeurde in samenwerking met vrijwilligers en cliënten met een lichte verstandelijke beperking en computerinteresse. ‘Het bleek dat het veel tijd kost om leuke foto’s, filmpjes en dergelijke te zoeken. En als je het venster sluit, dan ben je alles kwijt. Dus hebben we bedacht dat er een digitale mediatheek zou moeten komen, waarin alles overzichtelijk gecategoriseerd wordt opgeslagen. Daar zijn we sinds januari 2011 mee bezig.’ Vrijwilligers, begeleiders en cliënten met een lichte verstandelijke beperking en een computertik vullen de mediatheek met materiaal dat interessant en geschikt bevonden wordt voor de doelgroep. ‘Met z’n allen zoeken voor elkaar, is ons motto. Op deze manier bouwen we een database met content op, waar ook mensen met een matige of ernstige verstandelijke beperking wat aan hebben.’ Zij kunnen vanaf een pc in hun woning of dagbestedingslocatie de mediatheek benaderen. Op dit moment wordt hiermee op twee dagbestedingslocaties proefgedraaid.

Sponsoring
Het project wordt niet uit AWBZ-middelen bekostigd. Dus is Amerpoort op zoek gegaan naar sponsors. IBM heeft computers gedoneerd en met andere partijen is Winkel nog in overleg over een bijdrage. Peter Balk bleek inmiddels zelf al een content management systeem gebouwd te hebben voor het bijhouden van de digitale mediatheek.
Dit is typerend voor het zelfbewustzijn van de mensen van de computerschool. ‘Het zou prachtig zijn als we dit kunnen bouwen zonder hulp van buitenaf. Dan helpen mensen met een beperking elkaar’, merkt Winkel op. Als het vullen van de mediatheek eenmaal goed loopt, is het volgens hem de bedoeling er een dagbestedingsproject van te maken. Want het systeem moet up to date gehouden worden. En dat geldt ook voor de informatie die in de digitale mediatheek wordt opgenomen.
Het zoeken en toegankelijk maken van content stelt de mensen van Computerschool Amerpoort ook voor problemen, vertelt Winkel. ‘Want wat zet je er wel en wat zet je er niet op? En wie bepaalt welke informatie wel of niet toegankelijk moet zijn?’ Een even interessant als complex vraagstuk. Amerpoort organiseerde er een bijeenkomst over. Bosters, een enorme fan van Apple, heeft tijdens de bijeenkomst laten zien wat hij allemaal met de computer kan. Hij laat nog even zien wat hij daar ook heeft getoond: een zwart-witfoto van zichzelf, in de stijl van de onlangs overleden Steve Jobs. Wat deze twee mannen bindt is de wens om computers gebruiksvriendelijker te maken.

Cliëntscherm
Peter Balk is hier ook mee bezig. Hij bouwt de toegangsschermen die voor iedere persoon op maat gemaakt kunnen worden. Voor de een komen er alleen filmpjes in, voor de ander ook foto’s, videobellen en favoriete websites. Ook de bediening van dit cliëntscherm wordt op de persoon toegesneden. ‘We hebben daar zeven verschillende sjablonen voor, oplopend in moeilijkheidsgraad’, vertelt Winkel. In samenspraak met begeleiders en familie kiest de cliënt een scherm uit. En er wordt op basis van interesses een keuze gemaakt uit het in de mediatheek beschikbare aanbod. Zo nodig wordt ook de hardware aangepast: Wie geen muis kan bedienen, krijgt bijvoorbeeld een touchscreen.
Een paar meter verder op het terrein van locatie Nieuwenoord laat cliënt Maarten Wayenberg zien hoe het systeem in de praktijk werkt. Hij werkt op De Speeldoos, een dagbestedingslocatie voor mensen met een matig verstandelijke beperking. Ze zitten net aan de koffie, maar Wayenberg onderbreekt de pauze graag om even achter de pc te kruipen. Op zijn cliëntscherm staan filmpjes en muziek van Jannes, waar hij een grote fan van is. Ook kan hij videobellen met zijn vader. De gegevens om contact te leggen zijn vanuit de computerschool aan zijn scherm toegevoegd. En hij heeft zijn dvd van de Titanic online laten zetten.

Emancipatie
Uit wat Balk vertelt blijkt dat het systeem ook bijdraagt aan de emancipatie van mensen met een beperking. Doordat ze straks beschikken over de mogelijkheid videogesprekken te voeren, kunnen ze zelf kiezen wanneer en hoe lang ze contact hebben met hun familie. Ze hoeven daarvoor niet langer uit te wijken naar de telefoon van de woning of dagbestedingslocatie.
Dan hoeft een cliënt ook niet meer op zoek naar draadloze internettoegang. ‘We hebben een cliënt die buiten bij ons raam gaat zitten. Zo hoopt hij mee te liften op ons draadloze netwerk, als dat per ongeluk een keertje open staat’, lacht Winkel. Nu is dat misschien nog uitzonderlijk. Mensen met een beperking lopen volgens Winkel toch vaak wat achter de ontwikkelingen aan. ‘Maar over een paar jaar kan het de gewoonste zaak van de wereld zijn dat ook zij met iPads en dergelijke apparaten op zak lopen.’ Op die toekomst bereidt Computerschool Amerpoort zich vandaag al voor.

Ga naar www.ghz20.nl voor het filmpje van Axel Bosters.