Markant

Op de voorpagina van de ochtendkrant staat een geketende jongeman. Geen gevangen Talibanstrijder of slaaf uit de Braziliaanse goudmijnen.

Een jongen, Brandon genaamd, werd gefilmd in een instelling voor gehandicaptenzorg. Een EO-reportage over zijn onthutsende leven is het gesprek van de dag in de media. Even wat anders dan de zorgwekkende wereldpolitiek. Een Kamerdebat met een geëmotioneerde staatssecretaris was life te volgen op internet.
Brandon staat ineens symbool voor de onmacht van zorgverleners, voor knevelzorg en richtlijnenobsessie van instellingen. Op tv de tranen van zijn moeder, tegenover de verdediging van de regiomanager van de aangeklaagde instelling. Alle richtlijnen, protocollen en wettelijke voorschriften waren gevolgd, de jongen bleek onverbeterlijk onhandelbaar en agressief, dus was er geen andere oplossing dan hem buiten te sluiten en vast te binden. Conform de reglementen en afspraken, ook met hemzelf…
Andere scène. In een verpleeghuis waar ik lid van de cliëntenraad ben. De teammanager legt uit waarom bewoners ‘van verzorgingshuiszorg naar verpleeghuiszorg worden overgezet’. Zorgzwaartepakketten, korte lijnen, multidisciplinaire teams en financiële budgetgaranties kwamen voorbij.
De bewoners zaten welwillend te dutten. Twee bemoeiden zich actief met het verhaal: een mevrouw klaagde over het gebrek aan toiletpapier, een ander prees de gevulde soep. Aagje, een piepklein vrouwtje met een kraakstemmetje, onderbrak regelmatig het zorgmanagersjargon met de dringende vraag waar toch haar neven zouden zijn, ze miste ze zo. Zoals gewoonlijk snoerde het teamhoofd haar de mond: ‘Nu niet Aagje, ik ben aan het woord.’
Ik wist dat de afdeling werkelijk veel moeite had gedaan de neven uit Batavia op te sporen, tot ze ontdekten dat die inmiddels wel 125 jaar zouden moeten zijn. Maar Aagje bleef naar ze vragen, dat zou ze tot het eind van haar dagen blijven doen. En het teamhoofd hield vast aan zijn zorgsystematiekverhaal.
Tot een medebewoner zei: ‘U moet Aagje niet steeds onderbreken. Ze vraagt naar haar neven, dat doet ze altijd en dat is niet erg. Zó kennen we haar en ze mag hier zijn wie ze is.’ Het teamhoofd sputterde nog ‘repeterend gedrag en behandellijn’. De andere bewoners schrokken wakker en keken trots naar Aagje. Precies, zo was ze nu eenmaal en ze hoorde erbij. Een stille opstand.
Ik hoop dat dit besef: hij hoort erbij, ook voor Brandon en zijn lotgenoten werkelijkheid wordt.

Marja Morskieft was werkzaam in de zorg. Ze is chronisch ziek en publiceert daarover