Markant

Er is in het verleden wel eens anders over dit onderwerp gepraat. In de Klik van juli/augustus 2001 verscheen een artikel Inspraak vaak wassen neus. Het artikel windt er geen doekjes om: ‘Het gemiddelde niveau van de bewoners van instellingen is zodanig dat zij niet redelijkerwijs de gemeenschappelijke belangen kunnen behartigen zoals in de wet staat.’ En: ‘Zij worden vaak ondersteund door coaches, die volgens sommige ouders zaken bedisselen en manipuleren. Bovendien zijn coaches soms in dienst van de zorgaanbieder, wat natuurlijk makkelijk tot belangenverstrengeling leidt.
Negen jaar geleden werd dus gewoon gezegd dat de meeste verstandelijk gehandicapten niet de capaciteiten hebben om mee te draaien in een medezeggenschapsraad. Toen werd ook gesignaleerd dat er misbruik kan worden gemaakt van gehandicapten, zie het laatste citaat. Ook dit wordt tegenwoordig bijna nooit meer gezegd. Zijn ouders zó bang geworden voor de instellingsleidingen?
Wij hebben zelf een notitie opgesteld over dit onderwerp. Wij gingen de juridische regels na (over curatele, mentorschap en bewindvoering), raadpleegden literatuur, en concludeerden het volgende:
- Cliëntenraden van verstandelijk gehandicapten zijn per definitie niet representatief omdat zij uitsluitend uit hoogniveaubewoners bestaan;
- Zij hebben onvoldoende inzicht in de beperkingen van ándere bewoners;
- Daarom kunnen zij niet in staat worden geacht om de algemene belangen van bewoners van een instelling te behartigen.

Onderzoek laat zien dat hoogniveaugehandicapten beïnvloedbaar zijn. Hen kan woorden in de mond worden gelegd en meningen opgedrongen die hun eigen belangen en die van anderen kunnen schaden. Dat betekent inderdaad dat instellingen misbruik van medezeggenschapsregels kunnen maken, bijvoorbeeld als ze community care willen doorvoeren. Daar zijn de hoogniveaubewoners vaker voorstander van dan de grote groep van zwaarder gehandicapten – de belangen van de laatsten raken dan uit het zicht. Zodat tot opheffing van beschermde instellingsterreinen kan worden overgegaan.

Jacques Thomas, Landelijk Netwerk Kritische Ouders